Największe jezioro w Turcji – opis, ciekawostki, położenie

Największym jeziorem w Turcji jest Jezioro Wan, które zajmuje powierzchnię 3755 km². To bezodpływowy, silnie zasadowy zbiornik o maksymalnej głębokości 450 metrów i pH 9,8. W artykule znajdziesz dokładne położenie, parametry wody, a także zaskakujące ciekawostki o podwodnych odkryciach.

Gdzie leży największe jezioro w Turcji?

Jezioro Wan rozciąga się we wschodniej Anatolii, na terenie Wyżyny Armeńskiej. Lustro wody znajduje się na wysokości 1640 m n.p.m., co sprawia, że panuje tu specyficzny mikroklimat łagodniejszy niż w innych częściach Turcji. Od granicy z Iranem dzieli je około 100 kilometrów.

Ten ogromny akwen powstał około 200 tysięcy lat temu po erupcji wulkanu Nemrut. Wypływający strumień lawinowy o długości 60 km zablokował naturalny odpływ wody, tworząc jezioro endoreiczne, czyli bezodpływowe. Z jego brzegu doskonale widać górę Ararat z dwoma wulkanicznymi szczytami – 5137 m n.p.m. i 3896 m n.p.m.

W polskich krzyżówkach hasło na określenie „największe jezioro w Turcji” to wan, pisane trzema literami. Poniższa tabela zestawia najważniejsze parametry tego zbiornika:

Co wyróżnia wodę w jeziorze Wan?

Ten akwen jest największym na świecie jeziorem sodowym. Woda ma metaliczny posmak, nie nadaje się do picia, a w dotyku wydaje się śliska. Miejscowi od dawna wykorzystują ją jako naturalny zamiennik środków czystości, ponieważ zawiera duże ilości sody.

Zasolenie na dnie sięga nawet 67% – to dwukrotnie więcej niż w morzu. Mimo że do zbiornika wpływają cztery słodkowodne rzeki, intensywne parowanie sprawia, że stężenie soli utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie.

Do tureckiego jeziora Wan wpływają następujące rzeki:

• Bendimahi,
• Zilan,
• Karasu,
• Micinger.

Przez wiele lat sądzono, że w tak skrajnych warunkach może przeżyć tylko jeden gatunek ryby – endemiczny Chalcalburnus tarichi z rodziny karpiowatych. Ten zagrożony wyginięciem organizm odbywa wędrówki na tarło do słodkowodnych dopływów. W 2018 roku naukowcy odkryli drugi gatunek, Oxynoemacheilus ercisianus, żyjący we wnętrzu mikrobialitu.

Jezioro Wan osiąga pH 9,8, przez co jest jednym z najbardziej zasadowych naturalnych zbiorników na Ziemi.

Na dnie akwenu znajdują się największe znane stromatolity – wapienne kolumny o wysokości 40 metrów, utworzone przez sinice. Te mikroorganizmy świetnie przystosowały się do wysokiego zasolenia i braku tlenu w głębszych warstwach.

Jakie wyspy i zabytki kryje jezioro Wan?

Rozległy akwen nie jest pusty – znajduje się na nim kilka wysp, z których każda ma swoje znaczenie historyczne lub przyrodnicze. Najbardziej znana jest wyspa Akdamar położona w południowej części jeziora.

Wyspa Akdamar i kościół św. Krzyża

To właśnie na niej stoi ormiański kościół pod wezwaniem św. Krzyża z X wieku. Budowla powstała na rozkaz armeńskiego króla Gagika I i uchodzi za jedno z arcydzieł średniowiecznej sztuki ormiańskiej. Świątynia przetrwała stulecia w surowym klimacie Wyżyny Armeńskiej.

Inne wyspy i ślady przeszłości

Na jeziorze Wan dostępne są też wyspy Gadir, Carpanak oraz Atrek. Nie są tak rozbudowane turystycznie jak Akdamar, ale wejście na którąkolwiek z nich daje okazję do obserwacji ptaków wodnych i cichych, kamienistych plaż. Brzegi zbiornika odsłaniają z kolei pozostałości dawnych osad, bo poziom wody potrafił w przeszłości wahać się nawet o 300 metrów.

Jakie ciekawostki wiążą się z jeziorem Wan?

Ten akwen od lat rozpala wyobraźnię mieszkańców i turystów. Krąży o nim kilka lokalnych opowieści, które trudno udowodnić, ale też trudno całkowicie odrzucić.

Legendarny potwór z głębin

W 1995 roku pojawiły się doniesienia o rzekomym stworzeniu żyjącym w wodach jeziora. Świadkowie opisywali zwierzę o długości 15 metrów, z kolcami na grzbiecie, przypominające plezjozaura. Rząd turecki wysłał ekspertów, ale poszukiwania nie przyniosły żadnych dowodów.

Pływające koty z Wan

W regionie występuje wyjątkowa rasa kota, która nie boi się wody. Kot z Wan uwielbia pływać, ma szybko schnące futro bez podszerstka, a często też oczy w dwóch różnych kolorach – jedno niebieskie, drugie zielone. Na cześć tych zwierząt w miejscowości Wan stanął pomnik.

Zaginięta osada i cmentarzysko

Obniżenie lustra wody odsłoniło niedawno ruiny wioski oraz stare cmentarzysko między miastami Ahlat i Tatvan. Nurkowie znaleźli ślady ulic i grobowce z krzyżami oraz znakami plemienia Kayı. Dyrektor Eastern Sea Association, Cumali Birol, przyznał, że takie struktury trudno znaleźć nawet w Egipcie.

Wcześniej, bo w 2017 roku, zespół archeologów z Uniwersytetu Van Yüzüncü Yıl natrafił na podwodną fortecę z cywilizacji Urartu sprzed 3000 lat. Ruiny zamku zajmują powierzchnię blisko kilometra kwadratowego.

Jak jezioro Wan wypada na tle jeziora Salda?

W południowo-zachodniej Turcji znajduje się znacznie mniejsze, ale równie ciekawe jezioro Salda. Ze względu na białe, miękkie plaże bywa nazywane Tureckimi Malediwami. Jego głębokość to 196 metrów, a lustro wody leży na wysokości 1193 m n.p.m.

NASA prowadziła tam badania, bo struktura osadów i mikroorganizmów przypomina warunki panujące w kraterze Jezero na Marsie. W 2019 roku teren objęto ochroną jako Park Narodowy Jeziora Salda. Poniższe porównanie pokazuje, jak odmienne są te dwa tureckie akweny:

Wan pozostaje zbiornikiem surowym, mineralnym i fascynującym pod względem chemicznym. Salda przyciąga turkusową wodą i subtelnym, wakacyjnym charakterem. Oba miejsca są cenne, choć każde na inny sposób.