7 cudów świata UNESCO – lista, historia, ciekawostki

Szukasz listy 7 cudów świata UNESCO? Najważniejsza wskazówka jest taka: UNESCO nie prowadzi oficjalnego rankingu siedmiu cudów, a w praktyce chodzi najczęściej o obiekty wybrane w prywatnej kampanii New7Wonders, z których większość znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO. Poniżej znajdziesz listę, historię wyboru i ciekawostki, które ułatwią planowanie wizyty.

Skąd się wzięła lista siedmiu cudów świata?

Koncepcja siedmiu cudów sięga starożytności. Grecki poeta Antypater z Sydonu opisał w II w p.n.e. najbardziej imponujące budowle znanego mu świata, a około III w p.n.e. Filon z Bizancjum spisał kanoniczną wersję tej listy. Liczba siedem nie była przypadkowa – dla starożytnych Greków symbolizowała pełnię i doskonałość.

Na pierwotnej liście znalazły się:

• Piramida Cheopsa w Gizie,
• Wiszące Ogrody Semiramidy w Babilonie,
• Świątynia Artemidy w Efezie,
• Posąg Zeusa w Olimpii,
• Mauzoleum w Halikarnasie,
• Kolos Rodyjski,
• Latarnia Morska na Faros.

Do dzisiaj z tej grupy przetrwała tylko piramida Cheopsa. Pozostałe zniszczyły trzęsienia ziemi, wojny lub upływ czasu.

Pod koniec lat 90. XX wieku Bernard Weber, filmowiec, lotnik i podróżnik pochodzenia szwajcarsko-kanadyjskiego, zainicjował projekt New7Wonders. W 2001 roku założył fundację w Zurychu, a organizacją wykonawczą była szwajcarska firma New Open World Corporation, czyli NOWC. Do 24 listopada 2005 roku w projekcie znalazło się 177 kandydatów. Finałowe głosowanie trwało od 1 stycznia 2006 do 6 lipca 2007 roku i wzięło w nim udział ponad 90 milionów głosów oddanych przez internet i telefon.

Panelowi ekspertów przewodniczył były dyrektor generalny UNESCO Federico Mayor, a w jego skład weszli między innymi Zaha Hadid, Tadao Ando, Cesar Pelli, Yung Ho Chang, Harry Seidler i Aziz Tayob. UNESCO wielokrotnie dystansowało się od tej inicjatywy, podkreślając, że lista powstaje jako prywatne przedsięwzięcie, a wpis na Listę światowego dziedzictwa wymaga spełnienia naukowych kryteriów i stałego monitorowania. Komitet Światowego Dziedzictwa, wybierany podczas regularnych sesji, odpowiada za ocenę wartości obiektów i ich ochronę prawną.

Które miejsca najczęściej funkcjonują jako 7 cudów świata?

W podróżniczym skrócie do tej siódemki zalicza się Wielki Mur Chiński, Petrę, Chrystusa Zbawiciela, Machu Picchu, Chichén Itzá, Koloseum i Tadź Mahal. Wszystkie mają związek z listą światowego dziedzictwa, ale część jako element większego wpisu, a nie osobny zabytek.

Warto zwrócić uwagę, że Koloseum jest częścią większego wpisu obejmującego historyczne centrum Rzymu, a Chrystus Zbawiciel stanowi element krajobrazu Rio de Janeiro, nie osobny wpis jako sam posąg. W oficjalnych opisach i biletach często pojawiają się właśnie pełne nazwy wpisów.

Wielki Mur Chiński i Petra

Wielki Mur Chiński to najdłuższa budowla stworzona przez człowieka. Rozciąga się na ponad 21 000 kilometrów przez północne Chiny. Pierwsze odcinki powstały już w VII w p.n.e., a w 221 roku p.n.e. cesarz Qin Shi Huang nakazał ich połączenie w jednolitą linię obronną. Obecny kształt nadała mu dynastia Ming w latach 1368–1644, wzmacniając konstrukcję cegłą i kamieniem. W zaprawie murarskiej używano dodatku kleju ryżowego, co zwiększało trwałość. Wbrew popularnemu mitowi budowla nie jest widoczna z kosmosu gołym okiem, co potwierdził pierwszy chiński astronauta Yang Liwei.

Petra w Jordanii to starożytna stolica Nabatejczyków wykuta w różowych skałach pustyni. Powstała ponad 2000 lat temu i słynęła z zaawansowanych systemów wodnych. Najbardziej rozpoznawalnym obiektem jest Al-Khazneh, zwany Skarbcem Faraona, którego fasada ma 40 metrów wysokości. Wąwóz Siq prowadzący do miasta miejscami zwęża się do zaledwie 3 metrów, a kolory skał zmieniają się w ciągu dnia od różu po fiolet.

Taj Mahal i Chichén Itzá

Taj Mahal w Agrze to mauzoleum z białego marmuru, które cesarz Mogołów Shah Jahan wzniósł dla żony Mumtaz Mahal. Budowa trwała 22 lata i zaangażowała ponad 20 000 rzemieślników. Centralna budowla ma 73 metry wysokości, a cztery minarety o wysokości 40 metrów są lekko odchylone na zewnątrz, co zabezpiecza mauzoleum przy trzęsieniu ziemi. Marmur z Makrany inkrustowano 28 rodzajami półszlachetnych kamieni.

Chichén Itzá na Półwyspie Jukatan to dawne centrum cywilizacji Majów i Tolteków, rozwijające się od VI do XIII wieku n.e. Dominuje nad nim piramida Kukulkana o wysokości 30 metrów. Każda jej ściana ma 91 stopni, co razem z platformą daje 365 dni roku. Podczas równonocy gra światła tworzy na schodach iluzję węża, co świadczy o zaawansowanej wiedzy astronomicznej budowniczych. Na terenie znajduje się też boisko do gry w pelotę o długości 166 metrów.

Chrystus Zbawiciel, Machu Picchu i Koloseum

Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro powstała w latach 1922–1931. Sam posąg ma 30 metrów wysokości, a rozpiętość ramion wynosi 28 metrów. Zaprojektował go brazylijski inżynier Heitor da Silva Costa, a ostateczną formę nadał polsko-francuski rzeźbiarz Paul Landowski. Uroczyste oświetlenie uruchomił zdalnie z Rzymu Guglielmo Marconi. Pomnik stoi na górze Corcovado na wysokości 710 metrów n.p.m. i bywał wielokrotnie trafiany piorunem – w 2014 roku uszkodzeniu uległ prawy kciuk.

Machu Picchu w Peru to inkaskie miasto zbudowane około 1450 roku za panowania cesarza Pachacuteca. Leży na wysokości 2430 metrów n.p.m. i składa się z około 200 budynków z dokładnie dopasowanych kamiennych bloków, bez użycia zaprawy. Ruiny odkrył w 1911 roku amerykański historyk Hiram Bingham. Wśród budowli wyróżniają się Intihuatana, Świątynia Słońca i Świątynia Trzech Okien. Region zamieszkuje ponad 400 gatunków ptaków. Fundacja New 7 Wonders krytykowała zarządzanie ruchem turystycznym w tym miejscu, ale Ministerstwo Kultury Peru uznało UNESCO za jedyny kompetentny organ w sprawie dziedzictwa.

Koloseum w Rzymie zbudowano w I wieku n.e. z inicjatywy cesarza Wespazjana. Amfiteatr ma 189 metrów długości, 156 metrów szerokości i 48 metrów wysokości, a mógł pomieścić od 50 000 do 80 000 widzów. System 80 numerowanych wejść pozwalał opuścić obiekt w 5–10 minut. Pod areną działał hypogeum, czyli podziemny system tuneli dla gladiatorów i zwierząt.

Polskie obiekty na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

Polska ma 17 miejsc wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wśród nich są Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni, wpisane już w 1978 roku jako jeden z pierwszych 12 obiektów na świecie. W 2013 roku wpis poszerzono o kopalnię w Bochni i Zamek Żupny w Wieliczce. Kopalnia dokumentuje rozwój techniki górniczej od średniowiecza, a jej wyrobiska obejmują chodniki, komory eksploatacyjne i podziemne jeziora.

To pokazuje, że lista światowego dziedzictwa nie ogranicza się do ikon znanych z pocztówek, lecz chroni także miejsca związane z przemysłem i codzienną pracą.

Czy cuda natury też należą do UNESCO?

Lista światowego dziedzictwa obejmuje setki miejsc przyrodniczych, w tym parki narodowe, rezerwaty biosfery i formacje geologiczne. Wśród nich są Wielka Rafa Koralowa w Australii, Park Narodowy Yellowstone w USA, Park Narodowy Bwindi w Ugandzie chroniący górskie goryle oraz Sanktuaria Gigantycznych Pand w Syczuanie. Osobno działała kampania New7Wonders of Nature, której wyniki ogłoszono w 2011 roku po zebraniu ponad 500 milionów głosów. Znalazły się w niej między innymi Wodospady Iguazu, Zatoka Ha Long i Amazonia.

UNESCO nie prowadzi oficjalnego plebiscytu na siedem cudów świata. Lista znana z internetu to efekt prywatnej kampanii New7Wonders, choć większość tych miejsc ma wpisy na Liście światowego dziedzictwa.

Jak zwiedzać te miejsca bez pośpiechu?

Przy tak popularnych obiektach większe znaczenie ma przygotowanie niż sam dojazd. Warto sprawdzić, czy dany zabytek jest pojedynczym wpisem, czy częścią większego zespołu, oraz czy obowiązują limity wejść i wyznaczone trasy. Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva w czasie kampanii nawoływał do głosowania na Chrystusa Zbawiciela, co pokazuje, jak silne bywają emocje wokół tych miejsc.

Rezerwacje i limity wejść

Machu Picchu i Taj Mahal to miejsca, gdzie bilety potrafią znikać szybko, zwłaszcza w sezonie. W Rzymie wejście do Koloseum lepiej zaplanować z wyprzedzeniem, bo kolejki bywają długie. Przy Machu Picchu logistyka jest wymagająca, a liczba wejść bywa ograniczona. Ministerstwo Handlu i Turystyki Peru zapowiadało spotkania z branżą turystyczną w sprawie transportu wokół tego obiektu.

Pora dnia i warunki terenowe

Rano zwykle jest chłodniej, mniej ludzi i lepsze światło. Dotyczy to zwłaszcza Petry, Chichén Itzá i Taj Mahal. W Andach pogoda i chmury potrafią całkowicie zmienić odbiór Machu Picchu. Petra wymaga pokonania wąwozów i pustynnych ścieżek, a Wielki Mur ma odcinki o różnym stopniu dostępności, więc wygodne buty i zapas wody to podstawa.

Przy zwiedzaniu Machu Picchu i Taj Mahal rezerwacja z wyprzedzeniem bywa ważniejsza niż sam dojazd.